TỔNG QUAN XÃ VŨ THƯ

Xã Vũ Thư nằm ở phía đông nam tỉnh Hưng Yên, có vị trí địa lý:

• Phía bắc giáp xã Vạn Xuân và xã Thư Trì.
• Phía tây giáp phường Thiên Trường của tỉnh Ninh Bình, có ranh giới tự nhiên là sông Hồng.
• Phía nam giáp xã Tân Thuận và giáp xã Nam Hồng của tỉnh Ninh Bình.
• Phía đông giáp các phường Trần Hưng Đạo, Thái Bình, Vũ Phúc.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Uỷ ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Hưng Yên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Hòa Bình, Minh Khai, Minh Quang, Tam Quang, Dũng Nghĩa và thị trấn Vũ Thư (huyện Vũ Thư) thành xã mới có tên gọi là xã Vũ Thư.

Xã Vũ Thư có diện tích tự nhiên 29,07 km², dân số 43.920 người, 33 thôn. Đảng bộ xã Vũ Thư có 13 tổ chức cơ sở Đảng và 51 chi bộ trực thuộc Đảng uỷ xã với 2195 đảng viên (số liệu năm 2025).

Tên gọi Vũ Thư, vốn là tên của một huyện anh hùng đã xuất hiện trên bản đồ Việt Nam từ năm 1969, trên cơ sở hợp nhất hai huyện Vũ Tiên và Thư Trì anh hùng đã mang trong mình truyền thống văn hiến từ ngàn xưa.

Theo dòng lịch sử, các thôn làng nay thuộc địa phận xã Vũ Thư là những thôn làng cổ được hình thành từ hàng ngàn năm trước. Đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, hầu hết các thôn làng của xã nhà thuộc tổng Khê Kiều và tổng Vô Ngại của huyện Thư Trì với những địa danh từng thấm sâu trong tâm trí của lớp người cao tuổi như: Dũng Thúy, Vô Ngại Thượng, Vô Ngại Hạ, Trà Động, Bình An, Lộc Quý, Từ Châu, Thọ Lộc, Khê Kiều, Nguyệt Lãng, Hội, Nội, Huyền Sỹ, La Uyên, La Nguyễn, Trực Nho, Minh Quán, Nghĩa Khê, Thượng Điền. Như vậy, xã Vũ Thư ra đời vốn được đặt lên một không gian xã hội, không gian lịch sử của vùng đất đã trải mấy ngàn năm gắn với những địa danh từ buổi đầu công nguyên cùng sự biến đổi địa danh, địa giới trong tiến trình lịch sử.

Từ xa xưa, sử sách từng ngợi ca quê ta là một miền quê có đồng đất tốt tươi, dân tình trọng hậu: “Thứ nhất Thư Trì, thứ nhì Vũ Tiên” hoặc “Nam Chân thất Cổ, Thư Trì lục La” (huyện Nam Chân, Nam Định có bảy làng mang chữ Cổ, huyện Thư Trì có sáu làng mang chữ La) đều là những làng có sản vật dồi dào, phong tục thuần hậu. Tự hào thay, sáu làng La này đến nay đều thuộc xã Vũ Thư.

Là miền quê có nền kinh tế nông nghiệp sớm phát triển và truyền thống học hành cũng được tạo lập từ rất sớm. Tương truyền Nhà giáo, danh tướng Đỗ Phụng Trân là người vừa có công dạy dân trong vùng học hành, sản xuất vừa có công chiêu mộ trai tráng chống giặc dữ nên đã được dân các làng La Uyên, La Điền, Phú Lễ, Khê Kiều, Thượng Điền lập đền thờ phụng.

Do có kinh tế sớm phát triển nên các thôn làng nay thuộc địa phận xã Vũ Thư có hệ thống thiết chế tín ngưỡng như đình, chùa, đền miếu khang trang cùng những lễ hội cổ truyền với nhiều hình thức đua tài, giải trí, diễn xướng dân gian phong phú, đặc sắc. “Đức ông đình La, đức bà chùa Thẫm” vốn được nhiều thế hệ cư dân tứ trấn truyền tụng. Từ xa xưa, hội chùa Thẫm, hội chùa Múa (Phượng Vũ) vốn được du khách sùng Phật thập phương tìm về. Xã Vũ Thư cũng mang trong mình những làng chèo nổi tiếng thuở trước của đất chèo như La Uyên, Huyền Sỹ, Bình An, Vô Ngại, Dũng Thúy… Đó là những lợi thế trong tài sản văn hóa của xã Vũ Thư. Những tài sản đó đã được khơi dậy và sẽ tiếp tục được nhân lên để góp phần phát triển du lịch văn hóa, du lịch nông thôn theo xu thế của thời đại.

Song hành với truyền thống văn hóa văn hiến là truyền thống yêu nước và cách mạng, quật cường chống ngoại xâm, chống áp bức cường quyền của các thôn làng trong xã Vũ Thư. Với vị trí địa lý là cửa ngõ của tỉnh Thái Bình trước đây, miền quê này từng được xác định vừa là một pháo đài vừa là một hậu phương chiến lược của các cuộc chiến tranh ái quốc. Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, những tên đất, tên người của các thôn làng thuộc xã nhà thường thấp thoáng xuất hiện trên các trang sử của dân tộc. Theo các cuốn lịch sử Đảng bộ huyện Vũ Thư, lịch sử Đảng bộ các xã Hòa Bình, Minh Khai, Minh Quang, Tam Quang, Dũng Nghĩa, thị trấn Vũ Thư thì từ buổi đầu công nguyên niền quê này đã có những nghĩa binh phò tá Hai Bà Trưng chống Hán ở thế kỷ I, Lý Bí dấy nghĩa chống quân xâm lược nhà Lương ở thế kỷ VI, nhà Trần khởi nghiệp ở thế kỷ XIII, khởi nghĩa nông dân của Hoàng Công Chất ở thế kỷ XVIII... Kể từ khi thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Việt Nam vào giữa thế kỷ XIX, có khá nhiều lượt người con của xã nhà đã tham gia các phong trào đấu tranh chống Pháp dưới các hình thức khác nhau. Khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đưa ánh sáng của chủ nghĩa Mác Lê-nin về Việt Nam thì các thôn làng nay thuộc xã nhà đã sớm trở thành miền đất ươm gieo những hạt mầm cách mạng. Các tài liệu lịch sử Đảng đều ghi chép là vào tháng 6 năm 1927, làng Bình An (Hòa Bình) đã có 7 hội viên Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội. Đến cuối năm 1928, phong trào thanh niên đã lan đến các làng lân cận và có tới 20 hội viên. Đó là duyên cớ để ngay sau ngày thành lập Đảng (3 tháng 2 năm 1930) cờ đỏ sao vàng đã xuất hiện từ bến phà Tân Đệ đến phố Thẫm, báo hiệu một chặng đường đấu tranh mới do Đảng ta lãnh đạo. Đến tháng 4 năm 1930, chi bộ Bình An là một trong 4 chi bộ đầu tiên của Thư Trì - Vũ Tiên được thành lập với 5 đảng viên. Đó là một dấu son cách mạng của xã nhà.

Trải 15 năm, nhân dân các thôn làng (nay thuộc xã Vũ Thư) đã nếm mật nằm gai, bền gan vững chí, vượt qua bao gian khó hy sinh, sắt son một lòng theo Đảng. Từ các nguồn sử liệu khác nhau, trong đó có lịch sử Đảng bộ các xã, thị trấn nay thuộc xã Vũ Thư đều cho thấy vào những năm 1930 - 1945, ông cha ta đã trải kiếp người nô lệ, đói khổ, lầm than vì sự áp bức, bóc lột của chính quyền nửa thực dân nửa phong kiến lại cơ cực hơn khi phát xít Nhật bắt dân ta nhổ lúa trồng đay. Mất mùa, nạn đói ập đến; 80 năm đã trôi qua, nhưng trong ký ức của các bậc cố lão ở xã nhà, nạn đói năm Ất Dậu 1945 vẫn còn là một cơn ác mộng, một nỗi đau nhức nhối, khó quên. Theo số liệu điều tra vào năm 1995 cho biết tỷ lệ người chết đói so với số dân của các địa phương nay thuộc xã Vũ Thư là rất cao: Dũng Nghĩa 70,2%; Tam Quang 53%; Minh Khai 40,2%; Thị trấn 40%; Hòa Bình 34%; Minh Quang 26,1%. Là một địa phương có người chết đói chiếm tỉ lệ thấp, nhưng cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Minh Quang đã có những dòng viết vô cùng xúc động về sự kiện này: “Gần 700 người dân Minh Quang đã vĩnh viễn nằm xuống. Hàng trăm người khác bỏ làng ra đi biệt xứ… Nhiều gia đình 7 - 8 người chết không còn một ai. Nhiều gia đình khác 10 người chết 9; 5 người chết 4. Các xóm giáp Đường 10 không chỉ lo chôn người làng mà còn phải thu gom cả xác chết của không biết bao người ở các địa phương khác kéo đến kiếm ăn. Các ruộng khoai non, ngô non đều bị bới tung, dập nát lẫn lộn với các xác chết còng queo. Gồ Vượt, Gồ Tôn, gốc đa chùa Thẫm trở thành nơi đào hố chôn chung của không biết bao xác người”. Nạn đói chưa qua, nạn lụt lại đến, trong những ngày các phủ huyện ở Thái Bình đang bừng bừng khí thế giành chính quyền thì đê Mỹ Lộc bị vỡ vào đêm 21/8/1945. Diệu kỳ thay, trước tình thế cam go, hiểm nghèo đó, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở huyện Thư Trì vẫn được gấp rút triển khai. Ngày 22/8, hàng trăm nông dân tổng An Lão và làng Bình An đã dùng 15 chiếc thuyền, tổ chức cuộc tuần hành biểu dương lực lượng. 8 giờ sáng 23/8, quần chúng cách mạng bao vây, tước vũ khí của bọn thanh niên Đại Việt rồi thẳng tiến ra giành chính quyền tại huyện đường ở Tân Đệ. Trong hoàn cảnh cả huyện bị ngập lụt do vỡ đê nhưng ngày 25/8, gần 4000 nhân dân Thư Trì, trong đó lực lượng chủ công là các tầng lớp nhân dân của các thôn làng nay thuộc xã nhà vẫn nô nức giương cao cờ đỏ sao vàng kéo về huyện lỵ dự mít tinh chứng kiến Ủy ban cách mạng lâm thời huyện ra mắt.

Nước non độc lập, khắp nơi trong nước bừng bừng khí thế xây dựng chế độ mới, thi đua xây dựng đời sống mới, quyết xoá đói nghèo lạc hậu, xoá bỏ áp bức bóc lột. Nhưng, thực dân Pháp đã quay trở lại cướp nước ta một lần nữa. Chiến tranh bùng nổ. Cả nước ngập tràn khí thế diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Cán bộ và nhân dân các xã nay thuộc xã Vũ Thư đã hòa mình trong dòng thác cách mạng đó. Ngày mồng 8 tháng 2 năm 1950, giặc Pháp mở cuộc hành quân thần tốc đánh chiếm Thái Bình mà Thư Trì phải đối mặt đầu tiên. Các nguồn sử sách đã lưu danh những sự kiện quật cường chặn đường tiến công của quân giặc tại các chốt chặn ở La Uyên, Khê Kiều, Dũng Thúy... ngay từ khi chúng tiến vào, nhưng do lực lượng của giặc Pháp quá mạnh nên chúng đã nhanh chóng đánh chiếm toàn bộ tỉnh Thái Bình. Hệ thống đồn bốt ken dày từ phà Tân Đệ về đến phố Thẫm sớm được dựng lên để quân giặc triển khai các cuộc càn quét và khống chế cửa ngõ của tỉnh. Trải hơn 4 năm đối mặt với quân thù, quân và dân xã nhà đã kiên cường anh dũng tiến hành kháng chiến thắng lợi, giải phóng quê hương và đóng góp sức người sức của chi viện cho các chiến trường trong cả nước. Ghi nhận những công lao, thành tích lớn lao đó, Nhà nước ta đã phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho xã Minh Quang, xã Hòa Bình, xã Minh Khai; hai xã Tam Quang, Dũng Thúy đã được tặng thưởng nhiều Huân chương cao quý.

Miền Bắc được giải phóng, các thế hệ cán bộ và Nhân dân nay thuộc xã nhà đã đồng tâm, dốc sức đi trọn chăng đường 20 năm (1955 - 1975) tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc, tiến hành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân ở Miền Nam. Sau 10 năm (1955 - 1965), trải những năm tháng hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục sản xuất và thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, tiến hành xây dựng hợp tác xã nông nghiệp từ bậc thấp lên bậc cao, năng xuất lúa của các xã nay thuộc xã Vũ Thư ngày một nâng cao và đến năm 1966, đã đồng loạt ghi danh vào bảng vàng 5 tấn, góp phần vinh danh Thái Bình thành quê hương 5 tấn. Vẻ vang thay, trong phong trào "Thóc thừa cân, quân vượt mức", "Năm tấn thóc để góp phần đánh Mĩ", đã sáng danh những tên người, tên đất nay thuộc xã nhà. Trải 20 năm đánh Mỹ, các thế hệ con em quê ta lần lượt lên đường. Hàng ngàn bà mẹ đã tiễn con ra trận cạn khô nước mắt, mòn mỏi đợi chờ. Để rồi trong số hàng trăm bà mẹ liệt sĩ của xã Vũ Thư có tới gần 100 trường hợp được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đằng đẵng 30 năm chống Pháp - chống Mĩ, gần một vạn con em xã Vũ Thư đã ra trận, trong đó có hơn 600 người con ra đi, mãi mãi không về. Đảng bộ và Nhân dân xã Vũ Thư nguyện xin khắc sâu trong tâm can niềm tri ân và tôn vinh sự cống hiến, hy sinh của những người con quê hương qua các cuộc kháng chiến.

Năm mươi năm qua, đặc biệt là trong 4 thập niên đổi mới, hội nhập, Đảng bộ và Nhân dân các xã, nay hợp thành xã Vũ Thư đã vượt qua bao khó khăn thử thách để tiến những bước dài chưa từng có trong lịch sử. Diện mạo kinh tế xã hội, đặc biệt là cơ sở hạ tầng đã đổi thịt thay da. Từ một miền quê chủ yếu thuần nông, sau nửa thế kỷ đã có nền kinh tế tăng trưởng theo xu hướng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ ngày càng chiếm tỷ lệ cao. Đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân ngày càng được nâng cao. Phát huy thành quả và kinh nghiệm của các thời kỳ trước, hai thập niên qua, cán bộ và Nhân dân các xã, thị trấn nay thuộc xã nhà đã tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, khai thác tốt tiềm năng, lợi thế, phát triển kinh tế nhanh, bền vững và đã tạo được những bước chuyển biến mạnh mẽ trong các phong trào thi đua yêu nước. Tiêu biểu là phong trào xây dựng nông thôn mới và gần đây nhất là chiến dịch thần tốc thực hiện Đề án xóa nhà tạm, nhà dột nát đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo, hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ với biết bao khó khăn, thách thức khôn lường. Nhưng, “lửa thử vàng, gian nan thử sức”, với bản lĩnh chính trị vững vàng, sự năng động, sáng tạo vô cùng vô tận đã kiến tạo được sức mạnh tổng hợp để hoàn thành và hoàn thành xuất sắc các mục tiêu, nhiệm vụ.

Từ bề dày truyền thống văn hoá, sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hoá của các xã thị trấn nay thuộc xã Vũ Thư từng đã xuất hiện những điểm sáng trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Văn hoá truyền thống được chấn hưng, các thiết chế văn hoá được đầu tư xây dựng, tính tự chủ tự quản, tiềm năng tiềm lực sáng tạo của các tầng lớp Nhân dân được phát huy. Đồng thời, đã triển khai nhiều hoạt động thích hợp, thiết thực để thực hiện chủ trương xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc.

Từ đỉnh cao hôm nay dõi nhìn về quá khứ, Đảng bộ và Nhân dân xã Vũ Thư đã tìm thấy sức bật từ truyền thống. Trong hành trang đồng hành cùng cả tỉnh, cả nước trên chặng đường bước vào kỷ nguyên vươn mình đi tới thịnh vượng, hùng cường với những thời cơ mới đan xen cùng không ít khó khăn, thách thức mới. Đảng bộ và Nhân dân xã Vũ Thư đang có cả thế và lực, tinh thần và trí tuệ, thành tựu và kinh nghiệm của lớp lớp người đi trước trao truyền lại.

Xã Vũ Thư vốn là trung tâm chính trị - kinh tế của huyện, có vị trí thuận lợi về giao thông thủy bộ. Vừa có quốc lộ 10 chạy qua vừa có lợi thế “nhất cận thị nhị cận giang”, cận kề các triền sông lớn và có những chợ truyền thống xưa nay vẫn hút khách trong và ngoài tỉnh như chợ Thông, chợ Thẫm… Đó là những lợi thế cho phát triển kinh tế với các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và du lịch...

Từ điểm tựa truyền thống và từ lợi thế Thiên thời - Địa lợi - Nhân hòa, xã Vũ Thư vững một niềm tin là cán bộ và Nhân dân trong xã sẽ tiếp tục đoàn kết, năng động, sáng tạo xây dựng xã nhà sớm thành một xã có nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững, đồng thời tiếp tục là một trong những điểm sáng về các lĩnh vực văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng.

Việc hợp nhất các xã, thị trấn thành một xã mới sẽ phát huy được những tiềm năng, thế mạnh, cộng hưởng và giao thoa các thành tựu đã đạt được, khắc phục khó khăn, triển khai thực hiện những nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng trong thời gian tới.

Điều kiện và hoàn cảnh mới luôn mang theo nhiều kỳ vọng và hứng khởi, nhưng kèm theo đó là những yêu cầu ngày càng lớn hơn, đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên trong xã phải tự “vươn mình” trên con đường mới. Chính trong lúc hướng ra biển lớn như thế mới thấy được quyết tâm và nghị lực của những tay chèo, thấy được bản lĩnh và trí tuệ của những người cầm lái. Mọi điều kiện về thể chế đã sẵn sàng, mọi công việc cũng đã được từng bước triển khai, xã Vũ Thư sẽ cùng cả tỉnh mới, cùng cả nước sẽ thực sự khoác trên mình tấm áo mới với khí thế mới, để cùng quyết tâm hiện thực hóa khát vọng quê hương, đất nước hùng cường, nhân dân hạnh phúc.